rema240

 

Στο πρώτο οδοιπορικό μας στο Μεγάλο Ρέμα καταγράψαμε όσα είδαμε. Καταγράψαμε τις πολύ όμορφες εικόνες που μας πρόσφερε απλόχερα η φύση, αλλά και τις άσχημες εικόνες που σχετίζονται με την ανθρώπινη παρέμβαση.

Το δεύτερο μέρος του οδοιπορικού ξεκίνησε από τη γέφυρα της Βελανιδιάς και κατέληξε, μετά από 1,5 περίπου χιλιόμετρο, λίγο μετά από τη γέφυρα της Ναρκίσσου, εκεί που σμίγουν τα νερά του Βαλανάρη και της Πετρέζας. Είδαμε μια φύση που αντιστέκεται, αλλά παράλληλα είδαμε την αδιαφορία και την απαξίωση στην οποία οδηγούν οι τοπικές αρχές το Ρέμα, ώστε όποια παρέμβαση και να κάνουν, αυτή να γίνει αποδεκτή χωρίς αντιδράσεις.

 

Ο Τόπος, ο Χρόνος κι εμείς

Ανεβαίνοντας λοιπόν, κόντρα στο ρεύμα. Στα δεξιά μας, η Διασταύρωση και ο θόρυβος της Μαραθώνος και της Φλέμινγκ στο βάθος, ήδη πολύ αδυνατισμένος από την απόσταση και τον ήχο της ροής του νερού. Στα αριστερά, τα τελευταία σπίτια απ’ τα Περιβολάκια δίνουν τη θέση τους σε αδόμητο ελεύθερο πεδίο, όπου σαν κακό όνειρο μοιάζει ακόμα η χάραξη της Αττικής Οδού, αν και το νοητό βέλος της ήδη διαπερνά τα χωράφια. Προς το παρόν, οι ελιές και τα πεύκα μπορούν να λιάζονται ήσυχα γύρω απ’ τους χωματόδρομους –Μακεδονίας κι Αμπελώνα.

Εδώ το ποτάμι συστρέφεται και κατά τόπους φαρδαίνει, οριοθετώντας με το απότομο τόξο του την έξοδο από την πόλη της Ραφήνας, τόξο που ούτε λίγο ούτε πολύ ανέκαθεν καθόριζε άλλωστε την πορεία των εκάστοτε γειτονικών οδών. Το 1836, πριν η Ραφήνα γίνει Ραφήνα κι οι Ραφηνιώτες γίνουν Ραφηνιώτες, ο περιηγητής Finley σημείωνε λακωνικά: «Αφήνουμε πίσω το Πικέρμι και κατηφορίζουμε την όχθη του ποταμού...». Βέβαια με τα χρόνια, η μορφή του χώρου άλλαξε ριζικά, τόσο που οι περισσότεροι να μην υποψιάζονται καν την ύπαρξη του ρέματος εδώ, καθώς διασχίζουν καθημερινά τη Μαραθώνος.

Ραφήνα 30

H διαχείριση του παράκτιου οικοσυστήματος δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Για να μπορέσει κάποιος να πετύχει ορθή διαχείριση του παράκτιου οικοσυστήματος χρειάζεται πολύ καλή γνώση του θέματος.

Ο Οργανισμός Λιμένος Ραφήνας έχει στην επιστασία του το παράκτιο οικοσύστημα που περιλαμβάνει τις παραλίες της Ραφήνας.

Η διαχείριση του Οργανισμού είναι διαχρονικά μια τραυματική εμπειρία για το παράκτιο οικοσύστημα.

Πέρα από τους λουόμενους και τα μαγαζιά που βρίσκονται παρά θιν’ αλός υπάρχουν και φυτά και ζώα που το ενδιαίτημά τους είναι η παραλία.

ραφήνα 20

Τελευταίο θύμα της άλογης διαχείρισης αποτέλεσαν τα βούρλα της κεντρικής παραλίας της Ραφήνας.

Τα βούρλα  του γένους Juncus είναι από τα πιο χαρακτηριστικά φυτά των υγροτόπων και των παραλιών της Ελλάδας.

Τα βούρλα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του παράκτιου οικοσυστήματος.

Τα βούρλα της Ραφήνας αποτελούν/αποτελούσαν απομεινάρι της βλάστησης της παραλίας που κάποτε ήταν αρκετά διαφορετική από τη σημερινή.

Agogos

Το έχουμε πει, το έχουμε γράψει, το ακούμε συνεχώς. Μας έχει γίνει συνείδηση πια, πως ο Βαλανάρης ποταμός που κατεβαίνει από το ανατολικό Πεντελικό για να χυθεί στο Μεγάλο Ρέμα της Ραφήνας, είναι ένα πονεμένο ποτάμι.

Σα να μην έφτανε ο βιασμός του από τις πολλαπλές υδροληψίες (νόμιμες και παράνομες) ή οι οικοδομικές παρεμβάσεις που τον πιέζουν ποικιλοτρόπως, είναι και η ρύπανση που προκαλείται από τον άνθρωπο, κάτοικο ή όχι, ο οποίος απορρίπτει από αστικά κατάλοιπα, μέχρι οικοδομικά ή άλλης φύσεως υλικά. Κυρίως προϊόντα καθαιρέσεων οικοδομών ή οδοποιίας.

Πρωτοστάτης δυστυχώς στη ρύπανση του ποταμού, είναι ο ίδιος ο δήμος Ραφήνας Πικερμίου. Το είδαμε πολύ πρόσφατα σε δύο περιπτώσεις. Υπάρχουν και παλιότερες, αλλά οι δύο (2) τελευταίες είναι κραυγαλέες γιατί αφορούν απόρριψη μπάζων και χωμάτων από εργολάβο (εργολάβους) που υποτίθεται πως δούλευε (δούλευαν) υπό την επίβλεψη και ευθύνη του δήμου. Το έργο που εκτελούνταν ήταν συνδέσεις παροχών της ΕΥΔΑΠ. Μία ήταν στην οδό Καρπασίας και μία άλλη, αποχέτευσης ομβρίων, εκεί κοντά, στην οδό Φιλικής Εταιρείας. Οι εργασίες εκτελέσθηκαν αλλά τα μπάζα που προέκυψαν δεν απομακρύνθηκαν, αλλά απορρίφθηκαν  στη νότια όχθη του Βαλανάρη.

 

rema02

 

Το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας είναι ένα από τα τελευταία εναπομείναντα φυσικά ρέματα της Αττικής με συνεχή ροή νερού καθ΄όλη τη διάρκεια του έτους. Η σημασία του για την περιοχή είναι πολύ σημαντική, επιτελώντας έναν πολύ σημαντικό υδραυλικό και αντιπλημμυρικό ρόλο, αλλά και περιβαλλοντικό καθώς αποτελεί ένα πολύ ιδιαίτερο και σημαντικό οικοσύστημα.

Και όλα αυτά τα καταφέρνει ακόμη, παρά τις επιθέσεις που δέχεται από την ανθρώπινη αυθαιρεσία και την αδιαφορία των τοπικών αρχών. Δεν ξέρουμε, όμως, για πόσο καιρό ακόμη θα αντέχει, ειδικά εάν γίνει πράξη η απόφαση για εγκιβωτισμό του και μετατροπή του σε έναν αγωγό ομβρίων υδάτων όπως προβλέπει η μελέτη της Περιφέρειας Αττικής. Ένα τσιμέντωμα, δηλαδή, που θα συνοδευθεί από το κόψιμο χιλιάδων δέντρων που βρίσκονται στις όχθες του

Αποφασίσαμε να περπατήσουμε το Μεγάλο Ρέμα σε όλο το μήκος του και να το καταγράψουμε κομμάτι-κομμάτι. Σήμερα ξεκινήσαμε από τις εκβολές του Ρέματος και διανύσαμε γύρω στα 2,5 χιλιόμετρα. Αντικρίσαμε πολύ όμορφα πράγματα. Αντικρίσαμε όμως και την ασχήμια της ανθρώπινης παρέμβασης και θυμώσαμε τόσο για τους συμπολίτες μας που το αντιμετωπίζουν ως έναν σκουπιδότοπο, όσο και για την αδιαφορία του Δήμου Ραφήνας-Πικερμίου που το αντιμετωπίζει όχι σαν ευχή αλλά σαν κατάρα που πρέπει να απαλλαγεί από αυτήν.

Θα τα δείξουμε όλα καρέ-καρέ, όπως πρέπει. Και τα όμορφα και τα άσχημα. Καλή περιήγηση και καλή σκέψη

rafina01

 

Η Ραφήνα βρίσκεται πλεόν σε αναμονή της δεύτερης φάσης «ανάπτυξης». Η επέκταση του λιμανιού της Ραφήνας και η απόδοση του παραλιακού μετώπου της πόλης από τον Οργανισμό Λιμένος στα αρπακτικά, είναι προ των πυλών. Ο νέος τύπος τουρισμού «υψηλού επιπέδου» έρχεται με τις ευλογίες και τη βοήθεια των δημοτικών αρχών αλλά και την ανοχή και την αδιαφορία των πολιτών που εξακολουθούν να πιστεύουν ακόμη στο αφήγημα της "ανάπτυξης", χωρίς να συνειδητοποιούν πως αυτός ο νέος τύπος τουρισμού θα είναι μια πόλη μέσα σε μια άλλη. Μια κοινωνία χωρίς ώσμωση με την κοινωνία που θα την φιλοξενεί και που δε θα προσφέρει σχεδόν τίποτα σε αυτήν, αλλοιώνοντας οριστικά και αμετάκλητα το τοπίο. Το κείμενο που ακολουθεί, όπως και οι φωτογραφίες που το συνοδεύουν, είναι του Αλέξη Σταθόπουλου

Τέλη δεκαετίας '60, μπλέ λιμανάκι Ραφήνας. Όταν το νερό ήταν κοινόχρηστο από τον κοινοτικό κρουνό της περιοχής. Μετά ήρθε η τσιμεντοποίηση των βράχων στο λιμανάκι για να μπορεί ο λαός να κάνει τα μπάνια του, οι τσιμεντένιες σκάλες, τα τσιμεντένια σπίτια χωρίς κήπο και αισθητική, η άσφαλτος, οι ορδές λουόμενων με τα σκουπίδια τους και φυσικά η φωτιά που έκαψε το Μάτι που φαίνεται στο βάθος. Άντε, να παραχωρηθεί τώρα και σε κανέναν ιδιώτη να τελειώνουμε και με αυτό το κομμάτι της Αττικής.

 

 

olr03

Ο Οργανισμός Λιμένος Ραφήνας (ΟΛΡ)  είναι υπεύθυνος για τη Διαχείριση της παράκτιας ζώνης. Αυτό το γνωρίζουμε όλοι. Ο Οργανισμός τα προηγούμενα καλοκαίρια εξοπλίστηκε με μηχανικά μέσα και ρίχτηκε στον αγώνα για την καθαριότητα των ακτών.

Μέχρις ενός σημείου, η κίνησή του φαντάζει λογική. Όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Η οργανωμένη παραλία της Ραφήνας γειτνιάζει με το οικοσύστημα της εκβολής του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας. Στην πραγματικότητα η παραλία αποτελεί και αυτή τμήμα του οικοσυστήματος του Μεγάλου Ρέματος. Και, βέβαια, όλοι γνωρίζουμε πως η παραλία αυτή είναι δημιούργημα του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας. Τριάντα τόσα χρόνια πριν η παραλία ήταν κατά πολύ μικρότερη.

Υπάρχουν φυτά επί της παραλίας, υπάρχουν φωλιές επί της κοίτης του Ρέματος, υπάρχουν και άλλα πλάσματα επί της Γης πλην του ανθρώπου. Και όλα αυτά τα υπόλοιπα πλάσματα δεν τα έλαβε καθόλου υπόψη του όποιος έστειλε τα μηχανοκίνητα μέσα για να επιτελέσουν τον καθαρισμό της παραλίας.

rafpik

 

Από τον αντιδήμαρχο Ραφήνας-Πικερμίου, Ανδρέα Βασιλόπουλο και το ενημερωτικό του Newsletter που ακούει στο όνομα  "Τα νέα της αντιδημαρχίας" λάβαμε την ακόλουθη ενημέρωση

" Συνεδρίασε το ΔΣ της επιτροπής για το Βιώσιμο Περιβάλλον της Ραφήνας και του Πικερμίου για να θέσει προτεραιότητες και στόχους για την θερινή περίοδο. Προτεραιότητα της επιτροπής μας η αντιμετώπιση της ρύπανσης από τα πλοία του λιμανιού Ραφήνας και η δημιουργία ομάδων φιλόζωων ανά γειτονιά για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των αδέσποτων σκύλων και γατών"

Ακολουθεί σχετικό βίντεο